कोशी प्रदेशमा युवाहरूका लागि सूचनाको चलखेल र लोकतन्त्र सम्बन्धी दुईदिने कार्यशाला सम्पन्न

 पूर्वी नेपालको कोशी प्रदेशस्थित भेडेटारमा सेप्टेम्बर ७ र ८ मा सूचना हेरफेर (Information Manipulation) सम्बन्धी दुईदिने कार्यशाला सम्पन्न भएको छ। उक्त कार्यशालामा राजनीति, सञ्चारमाध्यम तथा नागरिक समाजबाट आएका २० जना युवानायकहरूको सहभागिता रहेको थियो।

यस कार्यशालाको मुख्य उद्देश्य युवाहरूलाई बढ्दो सूचना हेरफेरको चुनौतीसँग जुध्न आवश्यक ज्ञान तथा सीप प्रदान गर्नु थियो।

CMR-नेपालले International Republican Institute (IRI) को सहयोगमा आयोजना गरेको उक्त कार्यक्रममा विभिन्न महत्वपूर्ण विषयहरू समेटिएका थिए। सहभागीहरूले सूचना हेरफेर के हो, यसका कर्ता (actors), सामग्री (contents), रणनीति (tactics) तथा माध्यम (vectors) बारे गहिरो अध्ययन गरेका थिए। साथै, नेपालमा सूचना हेरफेरको वर्तमान अवस्था र सन्दर्भबारे पनि छलफल गरिएको थियो।

कार्यशालामा सूचना हेरफेरविरुद्ध सक्रिय (proactive) तथा प्रतिक्रियात्मक (reactive) हस्तक्षेपका उपायहरूमा विशेष जोड दिइएको थियो। सहभागीहरूले मिडिया तथा सूचना साक्षरता (media and information literacy) र तथ्य जाँच (fact-checking) सम्बन्धी व्यावहारिक अभ्यासहरू गरेका थिए, जुन आजको सूचना प्रवाहको युगमा गलत सूचना पहिचान र नियन्त्रण गर्न अत्यन्त आवश्यक मानिन्छ।

कार्यशालाको एक महत्वपूर्ण पक्ष सहभागीहरूले सामूहिक रूपमा सूचना हेरफेरविरुद्ध जनचेतनामूलक अभियानहरूको डिजाइन गर्नु थियो। यस्ता अभियानहरूले जनतालाई सूचनाको प्रयोगमा सचेत र आलोचनात्मक सोच विकास गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

कार्यशालालाई सूचना हेरफेरका क्षेत्रमा अनुभव प्राप्त प्रशिक्षक Ujjwal Acharya र Umesh Shrestha ले सहजीकरण गरेका थिए।

यस कार्यशालाले युवानायकहरूलाई सूचना हेरफेरविरुद्ध लड्न आवश्यक उपकरण र ज्ञान प्रदान गर्दै नेपालमा सचेत र सक्षम समाज निर्माणतर्फ महत्वपूर्ण कदम चालेको छ। यसबाट प्राप्त ज्ञान र अनुभव विभिन्न क्षेत्रमा फैलिने अपेक्षा गरिएको छ, जसले गलत सूचना र हेरफेरविरुद्ध सचेत नागरिक निर्माणमा सहयोग पुर्‍याउनेछ।

यस सफल कार्यक्रमसँगै CMR-नेपाल र International Republican Institute (IRI) ले नेपालका बाँकी ६ प्रदेशमा पनि यस्तै कार्यशालाहरू सञ्चालन गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका छन्। देशभरका युवानायकहरूलाई समेटेर सूचना हेरफेरविरुद्ध सशक्त नेटवर्क निर्माण गर्ने उनीहरूको लक्ष्य रहेको छ।